Leita í fréttum mbl.is
Embla

Hvađan kemur maturinn?

pesticidspray_tekstŢađ er gaman ađ lesa skemmtilegar bćkur. Ţess vegna tók ég mér smástund áđan til ađ fletta einni slíkri, nánar tiltekiđ bókinni Bekćmpelsesmiddelstatistik 2008, sem Umhverfisstofnun Danmerkur (d: Miljřstyrelsen) gaf út á dögunum. Ţar kemur fram ađ Danir voru duglegir ađ úđa akrana sína međ eitri í fyrra. Heildarnotkun varnarefna í dönskum landbúnađi var sem sagt rétt tćplega 4.000 tonn á árinu 2008. Svoleiđis tala segir náttúrulega ekkert ein og sér, en ţarna var um ađ rćđa 20% aukingu frá fyrra ári, en árin ţar á undan hafđi efnanotkunin bara veriđ á hćgri uppleiđ. Til ađ setja ţetta í annađ samhengi, ţá samsvarađi notkunin 2008 rúmum 0,7 kílóum á hvert danskt mannsbarn.

Ég ćtla ekkert ađ fara ađ endursegja alla bókina hér, enda vil ég ekki eyđileggja ánćgju annara af ţví ađ lesa hana. Ég ćtla samt ađ upplýsa, ađ Danirnir nota ţó nokkuđ margar gerđir af varnarefnum í herferđum sínum gegn illgresi og óvćru. Alla vega komust 190 mismunandi efni (taliđ í virkum innihaldsefnum) viđ sögu hvađ ţetta varđar á árinu 2008. Ég nenni ekki ađ telja ţau öllu upp, en ćtla ađ smella hérna inn töflu sem sýnir ţau 10 vinsćlustu í heilum tonnum taliđ - međ dönskum rithćtti. Lćt hin 180 liggja milli hluta:

EFNITonn
glyphosat1.562
prosulfocarb580
mancozeb521
chlormequat-chlorid296
pendimethalin167
MCPA129
cupricarbonat basisk101
boscalid85
metamitron58
epoxiconazol50


Ţessi efni eru til margra hluta nytsamleg. Ţannig eru glyphosat, prosulfocarb, pendimethalin og MCPA öll notuđ til ađ eyđa illgresi. Chlormequat er hins vegar notađ til ađ stjórna vexti plantna, og mancozep og epoxiconazol eru sveppaeitur. Skordýraeitur kemst hins vegar ekki á topp-10 listann. Í ţeim flokki voru Tau-fluvalinat og cypermethrin vinsćlust, en á árinu 2008 seldust rétt rúm 9 tonn af hvoru efni í Danmörku.

En hví er ég ađ skrifa um ţetta? Jú, mér finnst umhugsunarefni hversu gríđarlega mikiđ af eiturefnum er notađ í landbúnađi víđa um heim. Danir eru reyndar eftir ţví sem ég best veit algjörir smákarlar í ţessum efnum. Bćndur í sunnanverđri Evrópu hafa a.m.k. veriđ taldir mun stórtćkari. Í Danmörku var hver blettur rćktunarlands úđađur međ varnarefnum ađ međaltali rúmlega ţrisvar áriđ 2008 (26% aukning frá árinu áđur), en ţađ ţykir víst nćsta lítiđ víđa annars stađar.

Varnarefnin skila sér ađeins í litlum mćli á diskinn minn ţegar ég borđa afurđir af ţessum velúđuđu ökrum. En ţađ ţarf ţokkalega mikla orku til ađ framleiđa allt ţetta efnasull, flytja ţađ á milli stađa og koma ţví á akurinn. Svo hefur ţetta náttúrulega sín áhrif á lífríkiđ, bćđi ţađ lífríki sem ţví er ćtlađ ađ hafa áhrif á og annađ. Mikiđ af ţessu brotnar fljótt niđur, en annađ safnast kannski einhvers stađar upp, svo sem í lífverum eđa grunnvatni.

veljum_islensktÁlyktun ţessa pistils er: Veljum íslenskt! Hérlendis eru notkun varnarefna í landbúnađi algjörlega hverfandi!

Ţeir sem vilja lesa ţessa umrćddu bók geta nálgast hana á http://www.mst.dk/NR/rdonlyres/537262CB-C471-4596-A498-8EB2F9530AA6/0/Bekćmpelsesmiddelstatistik2008.pdf. Svo er líka ágćt samantekt á heimasíđu dönsku upplýsingamiđstöđvarinnar um umhverfi og heilsu, nánar tiltekiđ á http://www.miljoeogsundhed.dk/default.aspx?node=6610. Ţar fékk ég „lánađa“ myndina sem fylgir ţessari fćrslu.

„Bon appetit“


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Fríđa

Er nú ekki pínu óréttlátt ađ tala eins og allar landbúnađarvörur dana séu framleiddar međ hjálp eiturefna?  Lífrćnt rćktađar vörur eru líka til.

Fríđa, 16.9.2009 kl. 13:06

2 Smámynd: Stefán Gíslason

Mikiđ rétt! Danir eru meira ađ segja líklega í fararbroddi á heimsvísu hvađ varđar markađ fyrir lífrćnar vörur! Hér er auđvitađ bara veriđ ađ tala um međatöl - og jafnvel ţau eru örugglega miklu lćgri í Danmörku en víđa annars stađar. Hins vegar eru Danirnir nákvćmir og heiđarlegir í skýrsluhaldi um ţetta og tölurnar ţeirra ađgengilegar.

Stefán Gíslason, 16.9.2009 kl. 13:51

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Stefán Gíslason
Stefán Gíslason
Umhverfisstjórnunar-fræðingur í Borgarnesi
Júní 2017
S M Ţ M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband