Leita frttum mbl.is

a borgar sig a slkkva!

grnpera umru um umhverfisml eru margar lfseigar sgusagnir („mtur“) kreiki. Ein eirra er s, a a borgi sig engan veginn a slkkva ljsin a maur bregi sr fr klukkutma ea svo, vegna ess a a urfi svo miki rafmagn til a kveikja au aftur og vegna ess a ending ljsanna minnki svo miki ef oft er kveikt eim. Srstaklega er etta sagt eiga vi um sparperur af msu tagi.

etta er sem sagt sgusgn, sem stenst ekki nnari skoun. a er hins vegar eflaust rtt a a borgar sig ekki a slkkva ljs sem arf hvort sem er a kveikja aftur eftir nokkrar sekndur ea kannski nokkrar mntur. Spurningin er bara hversu langur tmi megi latil a a borgi sig ekki a slkkva mean. g og samstarfsflk mitt er oft spurt um etta, og fyrra lgumst vi dlitla rannskn. Rddum m.a. vi aila sem selur ljsabna skla og strri byggingar. Hann taldi a ef herbergi vri yfirgefi lengri tma en 15 mntur, borgai sig lklega a slkkva. Og ef tminn vri lengri en 30-60 mntur, vri etta alveg ruggt. En svona treikningum arf auvita a taka tillit til tegund pera, tegund startara ljsum, orkuvers o.s.frv.

a er erfitt a kvea niur sgusagnir. r komast nefnilega kreik n ess a fyrir eim urfi a vera nein rk. Hins vegarir ekkert a reyna a kvea r niur n ess a vera me rkin alveg hreinu. etta er sem sagt ekki alveg jafn leikur, ef svo m segja. Sgusagnir eru lka oft vinslli enleirttingar.

Robin Green, eigandi vefsunnar Green-Energy-Efficient-Homes.com,nlgast sgusgnina um ljsin sem ekki borgar sig a slkkva me bsna skrum og skemmtilegum htti. Rksemdafrslu hans um etta m lesa slinni http://www.green-energy-efficient-homes.com/turn-off-lights.html. ar tekur hann m.a. fyrir stahfingu a pera eyi jafnmikilli orku eirri sekndu sem kveikt er henni og venjulegum 5 mntum sem hn logar. lauslegri ingu og endursgn er rksemdafrsla Robins nokkurn veginn essi:

Hugsum okkur 100 watta (W) peru. Hn tekur nttrurlega 100 W stugt mean kveikt er henni. a eru 0,45 amper (A) mia vi 220 volta (V) spennu. Hugsum okkur a peran klri 5 mntna skammt af rafmagni 1 sek. egar kveikt er henni. Hn yrfti me rum orum 100 W sinnum 5 mntur sinnum 60 sekndur, .e.a.s. 5x60x100 = 30.000 W essa tilteknu sekndu. etta eru 5x60x0,45 = 135 A. ar sem ryggi hsum eru yfirleitt ekki strri en 10 A, ir etta a au myndu sl t hvert sinn sem kveikt vri essari peru! a stenst sem sagt engan veginn a peran eyi svona miklu rafmagni fyrstu seknduna.

Hva varar endingu ljsanna, er augljst aperur sem alltaf er veri a kveikja og slkkva endast a mealtali skemur en arar perur. Hins vegar bendir Robin , a s fjrhagslegi sparnaur sem felst lengri endingartma sem nst me v a slkkva sem sjaldnast, s aeins brot af eim sparnai sem felst minni orkunotkun ar sem ljs loga aldrei a rfu.

Fyrir sem hafa gaman af a leika sr me tlur m nefna, a venjulegu slensku heimili ttbli kostar hvert watt af ljsarafmagni sem er notkun allt ri eitthva um 100 kr me fastagjaldi, dreifingu, virisaukaskatti og llu saman. annig er a alla vega heima hj mr. a kostar me rum orum, trlegt en satt, um 10.000 krnur a lta 100 W peru loga dag og ntt allt ri. En er g reyndar binn a smyrja fastagjaldinu jafnt allar klwattstundirnar. reynd lkkar gjaldi fyrir hverja klwattstund eftir v sem notkunin eykst.

Hva sem ru lur er hgt a spara nokkra peninga me v a slkkva ljs sem ekki eru notkun. Og svo eru lka til einfaldar leiir til a lkka rafmagnsreikninginn enn meira, lklega um svo sem 10% til vibtar. Kannski skrifa g eitthva um a seinna.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Ben.Ax. (Benedikt  Jhannes Axelsson)

g arf persnulega litlar hyggjur a hafa af essu. a kviknar rsjaldan perunni hj mr.

Ben.Ax. (Benedikt Jhannes Axelsson), 28.11.2008 kl. 14:06

2 Smmynd: Gumundur sgeirsson

Aalatrii essu, sem mr finnst ekki koma alveg ngu skrt fram hj r, er hverskonar perur er um a ra.

Ef a eru venjulegar glrarperur er a algjrlega keypis a kveikja og slkkva eim og orkunotkunin rst eingngu af v hveru lengi samtals er logandi ljs eim. v borgar sig oftast a slkkva glarperum mean eirra er ekki rf, og geta t.d. hreyfiskynjarar, ljsnemar og nnur sjlfvirkni hjlpa til a n v markmii. a a stytti e.t.v. lftimann eru ljsaperur af essari ger yfirleitt frekar drar.

etta er reyndar ekki algilt, fer m.a. eftir gum og rum eiginleikum rafkerfisins, spennuhnykkir geta t.d. auveldlega sprengt perurnar egar kveikt er eim. Svo vri reyndar ekkert v til fyrirstu a framleia perur me endingarbetri glarrum, en er ekki gert v a vri sur batasamt fyrir framleiandann sem grir meira v a selja r sem flestar perur. ess vegna eru t.d. svokallaar sparperur gjarnan hafar talsvert drari, vegna ess a r eru yfirleitt lka endingarbetri.

flrljsum er a hinsvegar startarinn sem tekur til sn talsvert mikla orku, en eftir a ljs er komi r arf afar lti rafmagn til a halda eim logandi alllangan tma. v borgar sig oftast frekar a lta au loga, jafnvel allan daginn, svo maur urfi ru hverju a brega sr fr millitinni. Auk ess dregur a r lagi startarana og eykur annig lftma eirra sem geta veri drir og jafnvel erfitt a komast a til a skipta um .

A lokum skal bent a etta eru nkvm fri vegna ess hve kringumstur geta veri misjafnar. v skal taka llum svona fullyringum me nokkrum fyrirvara, srstaklega ef r koma fr framleianda perunnar. Mannleg hegun er sjaldnast algerlega fyrirsjanleg til lengri tma og niurstur af tilraunastofum eiga ekki alltaf vi daglegu lfi flks. "Your milage may vary!"

Svipa vi um margt anna, t.d. kutki, en a fer talsvert eldsneyti bara a gangsetja venjulegan brunahreyfil. v borgar sig yfirleitt ekki a drepa honum ef aeins arf a stoppa rstutta stund. Ein mnta og styttra er lklega gt umalputtaregla, en mti borgar sig langoftast a drepa blnum ef maur arf anna bor a fara t r honum og skilja hann eftir einhverja stund. Nema e.t.v. egar er veri a hita blinn frosthrkum eins og eim sem dag ganga yfir landi, en erum vi lka a tala um kyndingu sem er ekki a sama og akstur.(a dregur einnig r lkum jfnai egar lyklarnir eru teknir r svissinum! ;)

Bestu kvejur, og takk fyrir hugaveran pistil.

P.S. Gur essi, Benedikt!

Gumundur sgeirsson, 28.11.2008 kl. 14:24

3 Smmynd: Einar Steinsson

a er algjrlega frleitt a a borgi sig a lta gasljs loga allan daginn frekar en a slkkva eim. Startarinn notar ha spennu einhver sekndubrot til a koma ljsinu gang en h spenna er ekki a sama og meiri orka. Aukaorkan sem fer etta er smvgileg og etta er einmitt ein af essum mtum sem Stefn er a skrifa um.

Hva varar blana er sralti aukaeldsneyti sem fer a gangsetja heitan bl, eftir hlfa mntu eru menn nokku rugglega komnir gra. a nsta sem er a koma run blvlum eru vlar sem drepa sjlfvirkt sr egar bllin stvast og fari san sjlfvirkt gang aftur egar lagt er af sta. a er tala um a me essu geti veri hgt a spara 15-20% eldsneyti borgarumferannig a menn geta rttmynda sr hve lti aukaeldsneyti arf starti.

Einar Steinsson, 28.11.2008 kl. 17:48

4 Smmynd: Walter Ehrat

a eru n egar komnir framleislu og notkun blar sem slkkva og starta mtor egar arf og kallast tvinnblar (Hybrid).

Mr finnst a samt reyndar merkilegt a hugmyndin s g og bllin tti a vera mjg sparneytinn virist etta ekki muna neinu smbl eins og t.d. Toyota Prius Hybrid sem eyir 6-7 ltr innabjarakstri blaprfunum (ekki uppgefnum tlum framleianda sem virast ekki vera rttar elilegri notkun). S eysla er jfn ea jafnvel meiri en rum bensn smblum.

ar sem Hybrid tknin virist helst spara eitthva a gagni er strum blum og hentar flki sem arf strri blum a halda. T.d. eyir Chevrolet Tahoe Hybrid um 5 ltr minna pr 100km en venjulegur Tahoe. ar munar tluveru. Sama vi um Dodge Durango Hybrid muni ekki alveg eins miklu.

En takk fyrir hugavert blogg g hafi reyndar fari aeins tfyrir uprunalegt umruefni enda hef g lti vit ljsaperum.

Walter Ehrat, 28.11.2008 kl. 23:03

5 Smmynd: Einar Steinsson

g er ekki a tala um tvinnbla egar g tala um bla sem drepa sr egar eir stoppa heldur venjulega bensn og dieselbla.

Blar eins og Toyota Prius eru meingallair a v leiti a a er ekki hgt a hlaa nema me mtornum blnum og au lgml hva arf miki af bensni til a hreyfa kvena yngd beitast ekki. Ntingin verur v einungisrlti betri en ekki miki. Nsta kynsl af tvinnblum mun hins vegar hafa ann mguleika a hlaa geymana egar bllinn stendur me hagkvmari orkugjfum.

Einar Steinsson, 29.11.2008 kl. 01:11

6 Smmynd: H G

akka frsluna um peru-'mturnar',Stefn ogEinar! Einnig var innleggBofs gott ar sem hann geri grein fyrir sgusgninni um flor/gas-peruna sem vi vorum flest farin a tra - en er sem beturfer rkilega kt. g hef gengi um slkkvandi heimili mnu (og jafnvel vina+ttingja!) ratugi, ea eftir a vandist eim si hinum Norurlndunum. Hef vel ljst til starfa, maur arf ess me aldrinum, - kveiki notalegum lmpum og ekki sur kertum ar sem dvali er hverju sinni. Annarstaar slkkt og engin rafljs dagsbirtu. Fyrir'lyseslukke'-ferirnar fr mauroft h og sp - ellegar ergelsi heimilismanna, sem margir hverjir hafa aldrei greitt rafmagnsreikning. Mr er a meginregla a eya ekki arfa nema stku sinnum til skemmtunar!!- sem er ekki arfi, ea hva?

Kveja, me von uma Benedikt fi nja, sterka peru sem ekki slekkur sr hann stoppismstund, en a ku 'Chevrolet Tahoe Hybrid' gera

H G, 29.11.2008 kl. 05:21

7 identicon

Slt veri flki.

a sem mitt glgga gestsauga hefur teki eftir egar g kem til slands er a a virist vera landlgur siur a menn lta blinn standa hgagangi tmunum saman. Ef maur ekki vissi betur mtti halda a eldsneyti vri nnast keypis.

Ekki virist a vera spurningin um a hita upp v a etta er jafn berandi sumrum sem vetrum. Algengt a menn sitji blum fyrir utan bir ogstofnanir og ba eftir betri helmingnum ea a menn skilja hreinlega blinn eftir gangi mean eir sinna erindum. etta er ekki hva sst berandi nefndu orpi vi Hnafla.

arna er rf hugarfarsbreytingu finnst mr.

Jn Bragi (IP-tala skr) 1.12.2008 kl. 06:22

8 Smmynd: Stefn Gslason

Takk fyrir essa gtu umru! a er eins me etta og flest anna, a maur getur naumast fundi eitt alrtt svar sem gildir alltaf. En a mealtali er htt a fullyra a a borgi sig alltaf a slkkva perum sem ekki er veri a nota, jafnvel tt ekki standi til a hvla perurnar meira en nokkrar mntur.

g hef kynnst eirri gtu tkni blum, a eir slkkvi sr ljsum og fari svo hljlega gang aftur egar eki er af sta. g hef nefnilega eki um Toyota Prius rm 4 r. essi tkni mun breiast t til fleiri bla en tvinnbla, en sjlfsagt er auveldara a tfra hana tvinnblunum, ar sem eir hafa stra rafmtora sem jafnframt jna hlutverki startara.

a kom mr skemmtilega vart egar g settist a Svj sumari 1997 a sj skiltin vi innkeyrsluna Lund, ar sem st "Tomgngskrning max. 30 sek" (ef g man rtt). etta var dltil uppgtvun fyrir sveitamanninn. Og ar sem g veit a Svar eru lti fyrir rkstuddar fullyringar, bst g vi a essi 30 sekndna regla byggi traustum rkum, .e. a eir hafi komist a v a ef biin er lengri en 30 sek, borgi sig a drepa blnum. g vandist v hins vegar sveitinni, a blar, srstaklega Landrover dseljeppar, vru ltnir vera gangi heilu og hlfu dagana. Kannski voru startararnir eim alltaf bilair, ea olan svo dr a a var nausynlegt a brenna henni sem hraast. Hvorugt lklega vi strjeppum samtmans sem malla tmunum saman mannlausir utan vi verslanir og stofnanir vi Hnafla - og jafnvel Faxafla.

Hva eyslu Priusblanna varar, tek g undir a a hn er umfram vntingar. Samkvmt upplsingum framleiandans (gerarviurkenningu) hn a vera 4,3 l/100km, ef g man rtt, stluum blnduum akstri, en reynsla mn er a hn liggi nlgt 6 l/100km hinum stalaa blandaa akstri mnum allan rsins hring. hljum sumardgum er hn nlgt 5 ltrum, en hrekkur vel yfir 6 egar kaldast er. Reyndar fer v fjarri a ar muni engu um tvinntknina. Lklega er munurinn a minnsta kosti 2 ltrar hundrai, v a Priusinn er vel a merkja enginn smbll, heldur rmgur 5 manna bll me 145 hestafla vlarafl. Plssi fyrir rj afturstisfarega er jafnvel meira en meal jepplingi, en g hef einmitt agang a einum svoleiis lka. Priusinn hefur algjra yfirburi hva eyslu varar mia vi hefbundna bensnbla sama strarflokki. En miki hlakka g til ess a nsta kynsl komi marka, v a verur tengiltvinntknin vntanlega komin gagni. etta a gerast fyrir rslok 2010.

En takk aftur fyrir essa gu umru!!!

Stefn Gslason, 4.12.2008 kl. 15:15

9 identicon

Varandi skrif Einars um tvinnbla; Fullyring hans um a ntma tvinnblar su meingallair byggir misskilningi. a er ekki sprengihreyfillinn blnum sem hleur rafgeymana heldur er s orka sem myndast egar hgt er blnum notu til a hlaa geymana.

etta sst vel mlabori annars bls. S heitir Honda Civic Hybrid og mlabori hans sst, kumanni til glggvunar (og sjlfsagt til a stela rltilli athygli af akstrinum), meal annars hvenr bllinn hleur rafgeymana og hvenr hann notar uppsafnaa orku eirra. Me rum orum, hvert sinn sem slegi er af hleur bllinn rafgeymana. hvert sinn sem hemla er aukast afkst rafalsins til muna. Rafallinn virkar v ekki lkt gamaldags dnam sem sumir okkar kannast vi af traustum eldri fararskjtum, DBEss. Tvinnblar sem hgt er a stinga samband vi "hsarafmagn" nturlangt er v ekki s bylting sem sumir vilja meina, ntma tvinnblar framleia ngt rafmagn til eigin nota.

a sem hins vegar hir flestu essum blum er hversu litlar vlarnar eru. Til a hreyfa bl r sta sem vegur, segjum 1500kg, arfhefbundinn 1300ccsprengihreyfill a erfia meira en 1800cc hreyfill. Meira erfii kallar meiri orku og v er ltill sem enginn munur eyslu tvinnbls og hefbundins bensnbls. Framtin gti hins vegar falist tvinnbl me dieselmtor ar sem eir eru orkumeiri (mlt Nm) og sparneytnari en bensnvlar.

Birkir rn (IP-tala skr) 9.12.2008 kl. 04:30

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Stefán Gíslason
Stefán Gíslason
Umhverfisstjórnunar-fræðingur í Borgarnesi
Jan. 2020
S M M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband