Leita ķ fréttum mbl.is

Hvaš sagši Paul Hawken ķ gęr?

Paul Hawken (af heimasķšu hans (sjį nešst ķ fęrslunni))Ķ gęr sat ég skemmtilegan og uppörvandi fyrirlestur Paul Hawken ķ Žjóšmenningarhśsinu. Ég hef vitaš af Paul sķšustu 10 įrin og bękurnar hans hafa legiš į nįttboršinu mķnu. Ef mašur ętti aš telja upp 10 helstu umhverfisfrömuši ķ heiminum ķ dag, žį er mjög lķklegt aš nafniš hans vęri į žeim lista. Eša eins og Björk Gušmundsdóttir sagši svo skemmtilega žegar hśn kynnti hann ķ upphafi fyrirlestrarins: „Hann er svona heimsmeistari ķ gręnku“.

Salurinn ķ Žjóšmenningarhśsinu var žéttskipašur ķ gęr, en žaš sem Paul sagši į erindi viš marga fleiri en žį sem žar voru. Žess vegna ętla ég aš taka mér žaš bessaleyfi aš birta nokkra punkta sem ég hripaši nišur mešan ég hlustaši. Sé einhvers stašar rangt haft eftir er žaš algjörlega į mķna įbyrgš. Vona aš mér fyrirgefist framhleypnin. Set žetta ķ punktaform til aš skera nišur allan óžarfa:

  • Paul hefur dvalist hérlendis sķšustu daga. Hann segist aldrei hafa séš nokkurt land sem hefur eins góša möguleika og Ķsland til aš takast į viš įskoranir 21. aldarinnar.
  • Honum finnst rétt aš lķta į yfirstandandi fjįrmįlakreppu eins og sjįvarskafl (Tsunami) sem hvolfist yfir fólk ķ veislu. Nśna erum viš stödd rįšvillt ķ śtfallinu, („Hva? Var ekki partķ?“), aš leita aš einhverju, og įttum okkur kannski ekki į žvķ aš aušvitaš kemur sjórinn til baka. Žį er betra aš vera ofar ķ fjöruboršinu. Allt sem viš gerum til aš draga śr śtfallinu er dęmt til aš mistakast.
  • Mašur žarf ekki aš vera umhverfissinni til aš setja spurningamerki viš ofurįherslu Ķslendinga į įlišnašinn. Žaš er nóg aš horfa į žetta śt frį hagfręšilegu sjónarmiši.
  • Enginn į ódżrari gręna orku en Ķslendingar!
  • Olķuframleišsla ķ heiminum nįši hįmarki fyrir 4-5 įrum ("Peak Oil"). Veršiš į sķšasta įri var žaš hęsta ķ sögunni, en samt gįtu stóru olķufélögin ekki aukiš framleišsluna. Žaš segir sķna sögu um framboš į hrįolķu!
  • Į sķšustu 8 įrum (į valdatķma Bushstjórnarinnar) notušu jaršarbśar 20% af allri žeirri olķu sem notuš hefur veriš frį upphafi! Žetta magn var jafnframt 20% af öllum žekktum olķuaušlindum.
  • Įriš 1900 žurfti 1 tonn af olķu fyrir hver 100 tonn sem unnin voru śr jöršu. Įriš 1970 var žetta hlutfall komiš nišur ķ 30:1. Nśna er hlutfalliš 3:1. Žaš veršur sķfellt erfišara aš nį olķunni. Žegar hlutfalliš er komiš nišur ķ 1:1 er olķuvinnsla augljóslega oršin tilgangslaus.
  • Olķuverš er nśna um 40 dollarar į tunnu og hefur lękkaš śr 140 dollurum. Nśverandi verš er langt undir raunkostnaši. Žaš į bara eftir aš hękka, ekki bara aftur ķ 140 dollara, heldur ķ 200 dollara, eša jafnvel 250 dollara. Žį veršur olķan oršin jafndżr og Coca Cola.
  • Minnkandi eftirspurn eftir olķu ķ OECD-rķkjunum (vegna kreppunnar) skiptir nęr engu mįli, žvķ aš eftirspurnin eykst svo hratt ķ fjölmennustu rķkjum heims!
  • Viš erum aš nįlgast žaš sem kallaš hefur veriš "Red Queen Dilemma", sbr. söguna um Lķsu ķ Undralandi. Žvķ hrašar sem mašur fer, žvķ hrašar kemst mašur ekki neitt.
  • Helmingur af allri raforku ķ Kalifornķu fer ķ aš dęla vatni. Eftir žvķ sem vatnsskortur eykst žarf aš bora dżpri brunna, sem žżšir aš žį žarf enn meiri orku til aš dęla vatninu.
  • Framleišsla į kolum mun nį hįmarki į nęstu 7-8 įrum aš mati Alžjóšaorkumįlastofnunarinnar ķ Parķs (IEA). IEA eru engin umhverfisverndarsamtök. Žetta eru alžjóšasamtök orkugeirans!
  • Žegar tekiš er tillit til alls žessa er augljóst hvķlķk blessun hvķlir į Ķslendingum. ("You are blessed, totally blessed")! Spurningin er bara hvernig viš ętlum aš įkveša hvaš viš ętlum aš gera. Paul hvetur okkur til aš lįta ekki duga aš halda fram skošunum, heldur leggja fram beinharšar tölur, t.d. frį IEA. Hann oršaši stöšu okkar einhvern veginn svona: „Žiš hafiš bestu möguleika sem nokkur žjóš ķ öllum heiminum hefur“.
  • Spurningin er hvernig viš viljum flytja orkuna okkar śt. Žaš er ekki góšur kostur aš flytja hana śt ķ formi óunnins įls. Hlutfallslega mest af öllu įli heimsins fer ķ aš framleiša bjórdósir. Helmingi žeirra er hent žegar bśiš er aš drekka śr žeim. Įlpappķr er ķ 2. sęti, flutningatęki (bķlar og flugvélar) bara ķ žvķ žrišja!
  • Žaš į aš hugsa um žaš til hvers orkan er notuš, hvernig hśn skapar mest veršmęti, hvernig hśn gerir mest gagn! Viljum viš heišra minningu forfešranna meš žvķ aš lįta orkuna okkar ķ aš framleiša bjórdósir, sem sķšan er hent?
  • Sem dęmi um ašrar framleišsluvörur sem skapa meiri viršisauka og gera meira gagn mį nefna koltrefjar og gler, ekki samt venjulegt rśšugler, heldur hįtęknirśšugler sem er sólfangari um leiš, gler meš žunna sólarfilmu į milli laga.
  • Žaš er jafn aušvelt aš bśa til hagkerfi sem bżr ķ haginn fyrir framtķšina og hagkerfi sem stelur frį framtķšinni, ("an economy that heals the future as one that steals from the future").
  • Framleišsla okkar į įli er dęmi um heimsins mesta sóunarferli.
  • Hvar viljum viš vera eftir 30 įr eša 50 įr? Žetta er ekki bara opin spurning. Žetta eru margar spurningar, spurningar į borš viš: „Viljum viš hreinna loft eša mengašra loft“? Svörum žessum spurningum fyrst og vinnum okkur svo til baka. Hvaš žarf sem sagt til aš nį žessum įrangri?
  • Breytum įherslunum ķ fyrirsögnunum og hjį žjóšinni. Gefum śt yfirlżsingu til umheimsins um žaš sem ķslenska žjóšin vill! Vinnum žetta nešan frį og upp - śr grasrótinni. Viš getum ekki breytt öšru fólki, en viš getum breytt okkur sjįlfum!
  • Žaš er grķšarlegur vöxtur ķ sólarorkuišnašinum, eitthvaš um 30% į įri. Ķsland ętti aš vera aš framleiša eitthvaš af žessum vörum. En viš veršum aš vita hvaš viš viljum! Heimurinn er aš žróast ķ įtt aš gręnni orku. Žaš er bara spurning hver ętlar aš taka žįtt ķ žvķ.
  • Žaš er oršiš of seint aš treysta į hetjur. Nś žurfum viš manneskjur! Viš žurfum forystu sem žjappar okkur saman, įn žess aš gera okkur öll eins. Hęttum aš einblķna į sérstöšu okkar hvers og eins, leyfum okkur aš vinna saman, ekki į morgun, heldur strax ķ dag! Viš höfum ekki tķma til aš dreifa kröftum okkar.
  • Žvķ ekki aš gera eitthvaš sem getur oršiš öšrum til eftirbreytni!?

Hvet ykkur til aš skoša heimasķšu Paul Hawken, http://www.paulhawken.com/. Žiš getiš lķka prófaš aš „gśgla“ manninn ef žiš viljiš įtta ykkur betur į žvķ hver hann er. Svo var hann lķka ķ Silfri Egils ķ dag, sjį http://dagskra.ruv.is/streaming/sjonvarpid/?file=4440910 (aftast ķ žęttinum).

Takk Björk og nattura.info fyrir aš bjóša Paul Hawken til landsins! Gęrdagurinn var virkilega uppörvandi.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

"Helmingur af allri raforku ķ Kalifornķu fer ķ aš dęla vatni."

Var hann lķka eitthvaš ķ žvķ aš geta heimilda? Žaš vęri fróšlegt aš vita hvort žetta er rétt...

Hugi (IP-tala skrįš) 14.12.2008 kl. 17:55

2 Smįmynd: Stefįn Gķslason

Ég man ekki til žess aš hann nefndi heimildir fyrir žessu. (Hins vegar gerši hann žaš varšandi żmislegt annaš). Og svo get ég lķka hafa punktaš žetta vitlaust hjį mér. Reyndar ętti aš vera hęgt aš grafa žetta upp į netinu.

Stefįn Gķslason, 14.12.2008 kl. 17:58

3 identicon

Hehe, ok... Lyktar af Michael Moore "hugmyndafręši" ;-)

Hugi (IP-tala skrįš) 14.12.2008 kl. 18:12

4 Smįmynd: Stefįn Gķslason

Žetta hefur trślega veriš misheyrn eša misskilningur hjį mér. Ķ skżrslu frį West Coast Diesel Emissions Reduction Collaborative, sem ég rakst į į netinu og viršist įreišanleg, kemur fram aš um 10% af heildarraforkunotkuninni ķ Kalifornķu fari ķ aš dęla vatni og mešhöndla žaš. Ég sé ekkert įrtal į skżrslunni, en hśn er žó greinilega skrifuš eftir 2004.

Stefįn Gķslason, 14.12.2008 kl. 18:53

5 identicon

Takk fyrir punktana Stefįn, žeir eru fķnir fyrir okkur sem komumst ekki į fundinn ķ gęr.  Mig langar aš spyrja hvort brennisteins-vetnis mengunin frį jaršvarmavirkjununum hafi borist ķ tal į fundinum?

Kolbrśn Halldórsdóttir (IP-tala skrįš) 14.12.2008 kl. 23:52

6 Smįmynd: Ingibjörg Hinriksdóttir

Vį, žetta hefur veriš flottur fyrirlestur. Ég staldraši viš punktinn um aš olķan gęti oršiš jafndżr og Coca Cola. Žetta er nefninlega svo ofbošslega athyglisverš stašreynd. Ég sį einhvern žįtt ķ sjónvarpinu ķ vetur um svartagulliš žar sem žessi stašreynd var einmitt tķunduš, aš olķan yrši og ętti aš vera žśsund sinnum dżrari en hśn er ķ dag. Hvaša annan orkugjafa hefur žś sem getur fęrt bķl, sem er meš alla fjölskylduna innanboršs og mikiš af hennar hafurtaski 100 metra (eša eitthvaš) į einum bolla, en olķu?  Žetta var svona wakeup call fyrir mig!

Ingibjörg Hinriksdóttir, 15.12.2008 kl. 00:01

7 Smįmynd: Morten Lange

Jį žetta var mjög įhrifarķkur fyrirlestur, varšandi orkuhlutanum. 

Varšandi lausnir sem hann talaši um ķ fyrirlestrinum,  var ég ekki jafn hrķfinn.  Takk til  Marķu Maack og fleiri sem komu meš athugasemdir varšandi tillögur hans um annars konar stórišju.   Hans tillaga var aš  nżta žessa ódżra og gręna orka til aš framleiša sólarrafhlöšur og sólarfķlmur fyrir heiminn eša svipuš vara, ķ staš žess aš bara framleiša įl.  En fólk ķ salnum bentu į aš  Island  sé nś žegar aš nżta mjög stóran hluta orkunnar ķ stórišju. Og aš veršmęti séu skemmd žegar orkan er virkjuš.  Žaš mį vel vera aš hann hafi rétt fyrir sér varšandi stęrstu tękifęri Ķslands til aš "bjarga heiminum" ef einblķnt er į gróšurhśsaįhrifunum, en žetta er samt ekki svona einfalt.  Žaš žarf aš minnstu kosti aš veršleggja žaš sem tapast.

Morten Lange, 15.12.2008 kl. 16:04

8 Smįmynd: Morten Lange

Kolbrśn : Nei brennisteins-vetnis mengunin frį jaršvarmavirkjununum kom ekki til tals. 

( Leišréttiš mig žiš sem voruš ef ég hafi misst af žessu, en  mér finnst žaš frekar ósennilegt )

Morten Lange, 15.12.2008 kl. 16:06

9 Smįmynd: Morten Lange

Ingibjörg :

Ef verkefniš er aš fęra fjölskylduna 100 metrar meš hafurtaski, žį getur žś fręšilega séš gert žaš mun ódżrari hvaš orku gildir, meš reišhjólum og kerrur aftan ķ žeim.  Žaš vęri lķka innlendur og endurnżtanlegur orkugjafi sem mundi nżtast, alla vega ķ meira męli en tilfelliš er varšandi olķunni.  Og ef viš framleiddum meira mat mętti auka hlutfalliš.

En dags daglega eru flest okkar  ekki aš fara meš svona mikiš af hafurtaski, og vegalengdir eru ekki ógnvęgilegir.  Hęgt er aš samnżta reišhjól, ganga og almenningssamgöngur. Og 30 mķnśtna mešalerfiš lķkamsrękt į dag eru lęgri mörkin samkvęmt WHO (Alžjóša heilbrigšismįlastofnun [ AHS ?] ).  Orkueyšslan mętti žannig skrifa į aš stórum hluta į  fyrirbyggjandi heilsurękt frekar en samgöngur. 

Viš žessu bętist jįkvęš įhrif į umhverfi og heilsu mišaš viš ašra žętti en eldsneyti, en sem einkabķlastefnan hafi ķ för meš sér. 

Į žessum umrótartķmum getur veriš gott aš hugsa śt fyrir kassann, bregša śt af vanahugsuninni.  

Morten Lange, 15.12.2008 kl. 16:25

10 Smįmynd: Stefįn Gķslason

Takk fyrir allar umręšurnar. Ég hef įtt frekar annrķkt žessa dagana og žvķ ekki stašiš mig ķ žvķ aš svara. Vona aš mér fyrirgefist žaš. En hér kemur žaš......:

Dvergur nr. 3 (JJ): Jį, žetta var fróšlegt. Svo er lķka svo uppörvandi aš hlusta į fólk sem sér ekki bara vandamįl, heldur lķka tękifęri.

Kolbrśn: Nei, ég held aš hann hafi ekkert minnst į brennisteinsvetni frį jaršvarmavirkjununum, enda er žaš frekar sértękt eša sér-ķslenskt vandamįl. Hins vegar er žetta eflaust vaxandi vandamįl, ekki bara hér, heldur hvar sem menn virkja hįhitasvęši nįlęgt byggš ķ einhverjum męli. Žess vegna felur vandamįliš lķka ķ sér tękifęri fyrir ķslenskt hugvit. Um leiš og viš flytum śt žekkingu į nżtingu jaršvarma, eigum viš aš vera ķ stakk bśin til aš lįta fylgja meš žekkingu į žvķ hvernig best sé aš bregšast viš vandamįlum sem upp koma.

Ingibjörg: Morten er nįttśrulega bśinn aš svara žér allķtarlega. Ég get bara sagt, aš hvaš sem viš gerum, žurfum viš aš verša óhįš innfluttu eldsneyti. Žar liggja lķklega stęrstu tękifęrin okkar. Viš getum sjįlf framleitt žaš sem er ķ bollanum.

Morten: Umręšan mį aldrei verša svarthvķt. Viš sem sinnum umhverfismįlunum žurfum aš tala mįl sem „hinir“ skilja lķka. Veršlagning nįttśrunnar er aš mķnu mati lykilatriši hvaš žaš varšar. Išnašarframleišsla veršur stunduš mešan mannkyniš skrimtir. Bošskapur Pauls var aš mķnu mati ekki aš viš ĘTTUM aš fara śt ķ einhverja tiltekna išnframleišslu, heldur miklu fremur aš hvaš sem viš gerum, žį žurfum viš aš horfa heildstętt į mįliš. Ef menn įkveša aš fórna einhverju tilteknu nįttśrufyrirbęri fyrir orku, žį skiptir aušvitaš miklu mįli til hvers orkan er notuš. Žar er stór munur į žvķ aš bśa til hrįefni ķ bjórdósir, sem sķšan er hent, eša vöru į borš viš sólfangara, sem gerir fólki kleift aš nżta aušlindir mun betur en ella. Öll mįl žarf aš vega og meta. Kannski er t.d. ķ lagi aš virkja Gullfoss ef žaš er öruggt aš hver einasta kķlówattstund leysi innflutt og mengandi eldsneyti af hólmi.

Stefįn Gķslason, 16.12.2008 kl. 16:53

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Stefán Gíslason
Stefán Gíslason
Umhverfisstjórnunar-fræðingur í Borgarnesi
Jan. 2020
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband